کتاب «درآمدی بر تاریخ ادیان در قرآن» به قلم دکتر عبدالرحیم گواهی از سوی موسسه بوستان کتاب تجدید چاپ شد. اثر حاضر، تاریخ ادیان الهی را از نگاه قرآن به اجمال بررسی کرده است.

به گزارش خبرگزاری ایبنا، نویسنده این کتاب معتقد است که همه مباحث این اثر و استدلال*ها و استنتاج*های آن، بر مبنای قرآن و آیاتند؛ بنابراین، وی ابتدا از روی ضرورت از قرآن، کیفیت نزول و قرائت این کتاب مقدس یا اوصافی را که قرآن به خود نسبت می*دهد یا سخنی را که درباره مخالفان و معاندان و منکران بر زبان می*آورد، نوشته است.

آن*چه در این مجموعه آمده، تنها مقدمه و درآمدی بر مباحث تاریخ ادیان از منظر قرآن محسوب می*شود که به یقین نیازمند توضیح و تفصیل و همچنین حک و اصلاح اندیشوران و دین*پژوهان است.

مقوله دین و دین*باوری، مطلبی نیست که تاریخ یا همه وجوه و ابعاد مختلف آن را بتوان در یک مجلد بررسی و نتیجه*گیری کرد، زیرا از روزگار بسیار قدیم که بشر به شیءپرستی و جان*پرستی (آنیمیسم) و فتیش*پرستی و توتم*پرستی مشغول بوده* است تا همه ادیان قدیم و منقرض تاریخ و همه حکما و بزرگان دینی و پیامبران غیرالهی، نظیر بودا و کنفوسیوس و مهاویرا و در آخر نیز همه پیامبران الهی در مجموعه عظیم ادیان آسمانی و ابراهیمی، جملگی تحت عنوان واحد دین و پرستش دینی جمع می*شوند و در یک بررسی کلی تاریخ ادیان جای می*گیرند. از این*رو، بحث*های این کتاب به «تاریخ ادیان از دید قرآن» محدود شده تا بتوان حتی*المقدور دامنه بحث را جمع کرد و ابعاد مختلف مطلب را شکافت.

به گفته نویسنده این اثر، مباحث دیگر مربوط به ادیان غیرالهی را در اثر جداگانه*ای تحت عنوان تاریخ ادیان بحث خواهد کرد، هرچند که خود این تقسیم*بندی ادیان جهان به «الهی» و «غیرالهی» نیز باید به صورت دقیق تعریف و بحث شود تا خواننده بداند منظور از یک دین غیرالهی و یا غیرآسمانی چیست و چه معیارها و ضوابطی برای این تقسیم*بندی در نظر گرفته شده*اند.

دکتر گواهی می*نویسد: «منظور از پیامبران الهی و آسمانی کسانی هستند که اولا خود ادعای چنین مطلبی را کرده*اند و گفته*اند که از سوی خدای*تعالی مامور و اعزام شده*اند؛ بنابراین اقسام بودا و لائوتزه و کنفوسیوس و دیگران که خود شخصا چنین ادعایی نکرده*اند از شمول این طبقه از پیامبران خارج می*شوند. ثانیا کتاب و زندگی آنان نیز موید همین ادعاست ـ*که در این صورت نیز مدعیان پیامبری که چنین شرایطی ندارند نظیر باب و بهاءالله و قادیانی و دیگران نیز از شمول بحث خارج می*شوند. بر همین منوانل «دین» نیز تعریف خاص خود را می*طلبد که دامنه آن هم بسیار فراخ و مبسوط است و به یک معنا هرگونه اعتقاد و عمل غیر دنیوی را شامل می*شود.»

کتاب حاضر، علاوه بر مدخل قرآن در قرآن و نتیجه*گیری این بحث، در سه بخش تدوین شده است. بخش نخست «بحث کلی تاریخ ادیان» نام دارد که خود از پنج فصل مجزا با عنوان*های بحث کلی تاریخ ادیان، دین در قرآن، وحدت ادیان الهی در قرآن، ایمان در قرآن (مومنان) و اسلام در قرآن (مسلمانان) تشکیل شده است.

«اهل کتاب در قرآن» عنوان بخش دوم کتاب است که این بخش نیز به پنج فصل اهل کتاب، حضرت ابراهیم(ع)، دین یهود در قرآن، مسیحیت در قرآن و صابئین و مجوس در قرآن تقسیم می*شود.

بخش سوم کتاب «کفر، نفاق و استضعاف در قرآن» نام دارد و سه فصل کفر در قرآن، نفاق در قرآن (منافقان) و استضعاف در قرآن (مستضعفان) را شامل می*شود.

آخرین عنوان این نوشتار را «مؤخره بحث» تشکیل می*دهد که به روابط خارجی امت اسلامی و جمع*بندی و نتیجه*گیری آن می*پردازد.